- International Herald Tribune

Κυριακή απόγευμα, πριν από λίγες μέρες, και το δωμάτιο στο ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης όπου φιλοξενείται η «βασίλισσα της σόουλ» είναι άνω-κάτω. Γύρισε αργά από μια συναυλία στο Νιου Τζέρσεϊ το προηγούμενο βράδυ και το πρωινό της, ασφυκτικά γεμάτο, δεν είχε αφήσει χρόνο για συγύρισμα. Το απόγευμα είναι αφιερωμένο σε συνεντεύξεις για την προώθηση του καινούργιου της δίσκου, που έχει τίτλο Jewels of the Crown. Η τηλεόραση παίζει χωρίς ήχο και ένα λάπτοπ είναι ανοιχτό πάνω στο τραπεζάκι του καφέ.

Στα 65 της χρόνια, η Αρίθα Φράνκλιν έχει καταφέρει να έχει τον έλεγχο της καριέρας της όσο ποτέ άλλοτε. Οπως πολλοί άλλοι σταρ της μουσικής τα τελευταία χρόνια, εγκατέλειψε τις μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες. Εχει αποφασίσει να αφηγηθεί την ιστορία της στη μεγάλη οθόνη. Το τέλος μιας μακρόχρονης σχέσης της ενέπνευσε μερικά καινούργια αυτοβιογραφικά τραγούδια. Κι έπειτα από πολλά χρόνια που απέφευγε το αεροπλάνο, αποφάσισε τώρα να ξαναπετάξει.

Οταν ήταν μικρή, ο πατέρας της, ο αιδεσιμότατος Κ. Λ. Φράνκλιν, προέβλεψε ότι θα τραγουδούσε «για βασιλιάδες και βασίλισσες». «Είχα την τύχη να πραγματοποιήσω την πρόβλεψη. Τραγούδησα για εστεμμένους αλλά και για προέδρους». Είναι κορυφαίο αστέρι επί σαράντα χρόνια, έχοντας βαδίσει σ’ ένα δρόμο που την οδήγησε από τις χορωδίες στην εκκλησία του πατέρα της στις μεγάλες σόουλ επιτυχίες της δεκαετίας του ’60 και στους ποπ θριάμβους του ’80. Το 1998 έκανε μια εντυπωσιακή επάνοδο με το χρυσό R&B άλμπουμ «A Rose Is Still a Rose».

Από τα πρώτα λεπτά της συζήτησης φαίνεται ότι η Αρίθα Φράνκλιν είναι προϊόν της ανατροφής της: κόρη ενός προτεστάντη ιερέα από το Ντιτρόιτ. Είναι αρκετά σχολαστική στους τρόπους της και μιλάει προσεκτικά αλλά με ευθύτητα, φροντίζοντας να μην αφήνει λαθεμένες εντυπώσεις. Συνοδεύει τον διάλογο με μελωδικά «μμμ-χμμ», σαν χορωδός σε γκόσπελ. Η μουσική της αυτοπεποίθηση είναι μεγάλη, το ίδιο όμως και η μετριοφροσύνη της. Οταν πιέζεται, ομολογεί «είμαι αρκετά καλή», αμέσως μετά όμως χτυπάει ξύλο.

Το άλμπουμ «Jewels of the Crown: All Star Duets With the Queen», που κυκλοφόρησε πρόσφατα, είναι μια ευφυής ανθολογία που συγκεντρώνει ζωντανές ερμηνείες και ηχογραφήσεις σε στούντιο, επιλεγμένες από δικά της άλμπουμ και από συμμετοχές της σε δίσκους του Φρανκ Σινάτρα, του Τζορτζ Μάικλ και των Eurithmics. Η Φράνκλιν αποκάλυψε πως με αυτό το άλμπουμ τελειώνει η εικοσάχρονη συνεργασία της με τις δισκογραφικές του Κλάιβ Ντέιβις, την J Records και την Arista. Εχει ήδη ολοκληρώσει ένα άλμπουμ με τη δική της ανεξάρτητη εταιρεία, την Aretha Records, που έχει τίτλο «Aretha: A Woman Falling Out of Love» και περιέχει τραγούδια που έγραψε η ίδια. «Πήρα μόνη μου όλες τις αποφάσεις», λέει, «και, πραγματικά, ήμουν ενθουσιασμένη που δεν χρειαζόταν να ρωτάω κανέναν».

Οπως και άλλοι σταρ που απέκτησαν πρόσφατα την ανεξαρτησία τους -από τους Radioheads μέχρι τους Eagles-, η Φράνκλιν εξερευνά τις δυνατότητες της δουλειάς έξω από τα συμβόλαια με μεγάλες δισκογραφικές. «Βλέπουμε καλλιτέχνες που έγιναν πολύ αυτόνομοι και κάνουν τα δικά τους πράγματα», λέει. «Το παιχνίδι είναι τελείως διαφορετικό πλέον». Τώρα ασχολείται με το πώς θα κάνει τη διανομή του «A Woman Falling Out of Love». Μπορεί να γίνει μέσω του Ιντερνετ, με ταχυδρομικές παραγγελίες, με μια μεγάλη ή μικρή εταιρεία διανομής ή με όλα αυτά μαζί.

Το άλμπουμ αυτό έχει αυτοβιογραφικό πυρήνα: η Φράνκλιν διάλεξε τον τίτλο («Μια γυναίκα που παύει να είναι ερωτευμένη») γιατί, όπως λέει, «συμβαίνει να είναι αληθινός». Δεν επεκτείνεται σε λεπτομέρειες, αλλά λέει ότι ένα από τα τραγούδια που έγραψε για τον δίσκο, το «How Long I’ve Been Waiting», σχετίζεται άμεσα με ένα πρόσφατο ειδύλλιο που έληξε άδοξα.

Πολλά από τα τραγούδια της φαίνονται να βγαίνουν από δικές της εμπειρίες, αυτό όμως οφείλεται συνήθως στην εξαιρετική ερμηνευτική της δύναμη. Παράδειγμα, το «Put You Up on Game», ένα τραγούδι γραμμένο από τους Underdogs, που περιλαμβάνεται στο «Jewels of the Crown». Η Αρίθα τραγουδάει ντουέτο με τη Fantasia, τη νεαρή νικήτρια του American Idol του 2004. Η Fantasia πρόκειται να παντρευτεί και η Αρίθα την προτρέπει να μη βιαστεί. «Ακου τη φωνή της πείρας!» της λέει. Αν και η Αρίθα ήταν ανύπαντρη μητέρα στα 15 της και έχει διαζευχθεί δύο φορές, επιμένει πως αυτή η στάση είναι απλώς μέρος του τραγουδιού. «Μ’ αρέσει ο γάμος. Αγαπώ τον θεσμό. Το τραγούδι όμως εκφράζει άλλη άποψη και δεν μπορούσα παρά να την υποστηρίξω».

Ξεπερνώντας τη φοβία της με τα αεροπλάνα -έχει να ταξιδέψει αεροπορικώς από το 1983, όταν μια κακή πτήση από την Ατλάντα στο Ντιτρόιτ την τρόμαξε πολύ-, ετοιμάζεται τώρα να πετάξει. Ανυπομονεί να πάει στο Παρίσι αλλά και στη Μέση Ανατολή. «Θέλω να δω τα μέρη όπου περπάτησε ο Χριστός», λέει. Στο μεταξύ, κυκλοφορεί με το ειδικά διασκευασμένο λεωφορείο της από συναυλία σε συναυλία, ερμηνεύοντας τις επιτυχίες της με την εξαίσια φωνή της, που συνδυάζει το γκόσπελ και το μπλουζ, την τζαζ και την όπερα, το δράμα, τον ερωτισμό και την έκσταση. Η μπάντα της έχει μεγάλη εμπειρία, αλλά πρέπει πάντα να προσέχει: σε κάθε συναυλία η Αρίθα αυτοσχεδιάζει, τραγουδώντας βασισμένη στο ένστικτο και στην έμπνευση. «Δεν θέλω να το αναλύσω», τονίζει. «Ποτέ δεν το σκέφτηκα ούτε πρόκειται ποτέ να το σκεφτώ».