Συνήθως αποστρέφουμε το βλέμμα με θλίψη, συμπόνια, ενοχή, αδυναμία να αποδεχτούμε το μη αρτιμελές ή διαφορετικό. Πόσο μας επιτρέπουν τα στερεότυπα να αντιμετωπίσουμε τους ανθρώπους με νοητική υστέρηση ή σωματική αναπηρία ισότιμα και χωρίς επιφυλάξεις; Το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ και Αναπηρία που αρχίζει σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) και διοργανώνουν η Γ. Γ. Επικοινωνίας - Ενημέρωσης σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, έχει ως διαπίστωση τη φράση: «Η διαφορετικότητα μας ενώνει όλους». Σαράντα ταινίες από 45 χώρες απ’ όλον τον κόσμο (οι 32 διαγωνιζόμενες) φέρνουν στο προσκήνιο ένα θέμα, το οποίο βιώνει χρόνια τώρα έναν ιδιότυπο κοινωνικό αποκλεισμό. Ανάμεσα στις ελληνικές συμμετοχές, δύο παραγωγές, από ανθρώπους που δεν είναι «δηλωμένοι» σκηνοθέτες, αποκαλύπτουν το συναισθηματικό εύρος μέσα από άλλες (αλλά εν τέλει ίδιες) προσεγγίσεις: «Τσιπ και Οβι» του Παναγιώτη Ευαγγελίδη και «Πριγκίπισσα Χριστίνη» της Ιριδας Ζαχμανίδη.

Ο Π. Ευαγγελίδης είναι καταξιωμένος μεταφραστής και συγγραφέας. Η σχέση του με το σινεμά δεν διέθετε τίποτα περισσότερο από το πάθος της σινεφιλίας ώς τη στιγμή που γνώρισε σε ένα συνέδριο στη Βουδαπέστη για τις μειονότητες και τα ανθρώπινα δικαιώματα τον Τσιπ και τον Οβι, δύο ανάπηρους, ο ένας στα χέρια εκ γενετής και ο άλλος στο πόδι από πολιομυελίτιδα. Οι μητέρες τους, τους εγκατέλειψαν λίγο μετά τη γέννα και μεγάλωσαν σε ορφανοτροφείο κοντά στην πόλη Κλουζ- Ναπόκα της Ρουμανίας. Εδώ και ενάμιση χρόνο είναι ζευγάρι και προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με τις δυσκολίες να βρουν δουλειά, αντιμετωπίζοντας φτώχεια και κοινωνική διάκριση. Ο Οβι θέλει να γίνει επαγγελματίας κάμεραμαν και ο Τσιπ έχει σπουδάσει διοίκηση επιχειρήσεων. Η ιστορία τους και μόνο στάθηκε το κίνητρο για τον Π. Ευαγγελίδη να αγοράσει μια ψηφιακή κάμερα και να γυρίσει την ταινία μέσα σε 12 μέρες. «Με συγκίνησε το γεγονός ότι είναι σύγχρονα, μοντέρνα παιδιά, που αντιδρούν και συμπεριφέρονται έξω από το δικό μου δυτικό στερεότυπο ότι οι ανάπηροι ζουν απομονωμένοι σε μια γωνιά».

Η Ιρις Ζαχμανίδου, με θέση στελέχους στην ιδιωτική τηλεόραση, έχει προϋπηρεσία στο ντοκιμαντέρ και στην παραγωγή. Η σχέση της με τη Χριστίνη ξεκίνησε από τη θεατρική παράσταση «Bella Venecia» του Γ. Διαλεγμένου, που παρουσίασε ο Λευτέρης Βογιατζής. «Είδα την παράσταση και έμεινα εκστατική από τον αρμονικό τρόπο με τον οποίον εντάσσονταν σε αυτήν άτομα που γνωρίζαμε κατεξοχήν ως δυσαρμονικά. Οταν προκηρύχθηκε το φεστιβάλ για την αναπηρία έσπευσα να συναντήσω τη Χριστίνη. Θα μπορούσε μια μοναδική γυναίκα στην ομάδα των 6 ατόμων με σύνδρομο Down που συμμετείχαν στην παράσταση να αποτελέσει με τη ζωή της το θέμα μιας ταινίας;», αναρωτιέται η σκηνοθέτις και ομολογεί ότι «ανοίχτηκε ένας ολόκληρος κόσμος μπροστά της». Η Χριστίνη, 31 ετών, ζει την καθημερινότητά της σε κέντρο εκπαίδευσης και απασχόλησης ατόμων με νοητική υστέρηση. Ντύνεται βάφεται, φλερτάρει και θέλει να αρέσει. H μητέρα της, άρπαξε το «πρόβλημα» του παιδιού της και το έκανε χάρισμα· γύρω από τη Χριστίνη κινείται ένας ολόκληρος κόσμος από φίλους και συμμαθητές «μια απίστευτη δεξαμενή ενέργειας». Στη διάρκεια των γυρισμάτων η σκηνοθέτις διαπίστωσε ότι αν αφήσουμε αυτά τα παιδιά να γίνουν μέρος της καθημερινότητάς μας τότε το «πρόβλημα» παύει να υφίσταται.

Ο «Τσιπ και Οβι» προβάλλεται αύριο στις 13.40 και η «Πριγκίπισσα Χριστίνη» τη Δευτέρα στις 11.20 π.μ. στο Μουσείο Μπενάκη