Του Μακη Πανωριου

Ο νέος συγγραφέας έχοντας απόλυτη συνήθως επίγνωση του κοινωνικοπολιτικού περιβάλλοντος που βιώνει, το εκφράζει περιγράφοντάς το ενίοτε με ερεθιστικούς, προκλητικούς έως και επιθετικούς μύθους, προβολές μιας γκρίζας, ακόμη και μαύρης καθημερινότητας. Υπό αυτήν την έννοια το στίγμα του ελπιδοφόρου, πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα Παναγιώτη Κούστα (Αθήνα 1965), δίνεται ήδη από την προμετωπίδα του εναρκτήριου διηγήματος της προκλητικής συλλογής του: «Μην ενοχλείτε τους κέδρους, ήταν εδώ πολύ πριν από σας». Ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται αμέσως ότι θίγεται ποιητικά η δολοφονική επέμβαση του ανθρώπου στη Φύση. Στη συνέχεια, στις περιεκτικές, αλλά πλήρεις νοήματος και ειλικρινούς υπαρξιακής αγωνίας διηγήσεις του, δηλώνεται απερίφραστα ότι ο σύγχρονος άνθρωπος, δέσμιος των επιτευγμάτων του, τα οποία μοιάζει να τον οδηγούν σε ένα λαμπρό επιστημονικό - τεχνολογικό μέλλον, επί της ουσίας οδεύει με μαθηματική ακρίβεια στο χάος. Και ενώ υπάρχουν πολύ περισσότεροι από τα «έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής» για να ζήσει αντιστρέφω για ευνόητους λόγους το ιδεολογικό τέχνασμα του συγγραφέα σε αρμονία με τον άλλο και τη Φύση, χρησιμοποιώντας τη φαντασία του και τα όντως θαυμαστά του επιτεύγματα, αυτός αντιθέτως επιλέγει ένα και μοναδικό μοντέλο, με τις ανάλογες φυσικά διακλαδώσεις του: της αυτοκαταστροφής του, εθελοτυφλώντας συνειδητά απέναντι στο εκκωφαντικό μήνυμα που του απευθύνει το περιβάλλον και, κυρίως, ο ίδιος ο πάσχων εαυτός του. Επί παραδείγματι, στο εγγύς μέλλον μπορεί να ελέγχει ως απλός πολίτης τα οικονομικά του κράτους αυτό, όμως, δεν σημαίνει καθόλου άνετη καθημερινότητα. Επίσης, μπορεί η επιστήμη να του παρέχει τη δυνατότητα ζωής βιώνοντας μια εικονική πραγματικότητα, ενώ το ασθενές σώμα του αναμένει σε κάποιο πειραματικό κέντρο το αμφίβολο θαύμα μιας αμφίβολης επιστήμης, όμως, η γεύση της αυθεντικής ζωής παραμένει ουσιαστικά όνειρο επιστημονικής φαντασίας. Τα εν λόγω παραδείγματα είναι μόνο δύο ενδεικτικές περιπτώσεις τρόπων ζωής από τις δώδεκα που αναφέρει ο συγγραφέας. Δίνουν, όμως, όπως ήδη προαναφέρθηκε, το ιδεολογικό στίγμα του βιβλίου.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι ο Π. Κ. «ακούει» (την κραυγή) και «βλέπει» (την πληγή) του πάσχοντος οργανισμού. Και δικαίως οργίζεται μεταμορφώνοντας το αίσθημα σε λογοτεχνικό μήνυμα. Δεν διστάζει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, να καταγγείλει και, κυρίως, να προτείνει. Πρέπει να γίνει αυτό, λέει με έντονο ύφος, για να αποφευχθεί ένας πιθανός, επικείμενος Αρμαγεδδώνας.

Το ολιγοσέλιδο βιβλίο του είναι ως εκ τούτου, μια γνήσια, ειλικρινής φωνή, η οποία, σύμφωνα με τις απεριόριστες δυνατότητες που της προσφέρει η επιστημονική φαντασία, προεκτείνοντας ένα γκρίζο παρόν σε ένα δυστοπικό μέλλον, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Από αυτήν την άποψη, δεν καλεί τον αναγνώστη του μόνο σε συνομιλία στρογγύλης τραπέζης επί των προβλημάτων στη δημιουργία των οποίων έχει συνεισφέρει και ο ίδιος σε συνεργασία με ένα το λιγότερο αναποτελεσματικό κράτος, αλλά σε συστράτευση. Είναι τίμιος και, δυστυχώς, αληθινός. Γι’ αυτό και οι δημοτικοί άρχοντες θα τον αγνοήσουν ως ανεδαφικό κινδυνολόγο· ένας ακόμη γραφιάς επιστημονικής φαντασίας, η συνήθης κατηγορία. Οι άλλοι, όμως, η μειονότητα, θα συνηγορήσουν. Αυτοί εξάλλου είναι πάντα η ελπίδα.