Του Νικου Xρυσολωρα

ΘΕΑΤΡΟ. Τρίτη πρωί, «γύρω στις δέκα - δέκα και μισή», σε ένα συνοικιακό σούπερ μάρκετ: ένας ηλικιωμένος κύριος κάνει τα ψώνια της εβδομάδας παρέα με μία μεγαλόσωμη δεσποινίδα, η οποία φαίνεται να είναι η κόρη του. Η σκηνή θα ήταν απολύτως κοινή και ανάξια λόγου, εάν η κόρη δεν είχε «τετράφαρδους» ώμους, ένα ευμέγεθες «μήλο του Αδάμ» και οι γόβες της δεν ήταν νούμερο 45. Εάν δεν ήταν εμφανές, με άλλα λόγια, ότι ήταν κάποτε ο γιος του συγκεκριμένου κυρίου.

Με αφορμή το προαναφερθέν πραγματικό περιστατικό, στο οποίο ο ίδιος ήταν μάρτυρας, ο Γάλλος συγγραφέας Εμμανουέλ Νταρλέ συνέθεσε μία συγκλονιστική σπουδή πάνω στη μοναξιά των ανθρώπων. Ο πολυβραβευμένος μονόλογός του, «Την Τρίτη στο Σουπερμάρκετ», παρουσιάζεται στο «Από Μηχανής Θέατρο», σε σκηνοθεσία της Κατερίνας Μπερδέκα.

Η ιστορία αφορά δύο χαρακτήρες εξίσου περιθωριοποιημένους, αλλά για διαφορετικούς λόγους: ο γηραιός πατέρας, χήρος, μοναχικός και ασθενής, ζει σε ένα μικρό διαμέρισμα μιας αχανούς μεγαλούπολης, στην οποία οι πολίτες που έχουν βγει εκτός παραγωγικής διαδικασίας γίνονται μεν ανεκτοί, αλλά σε καθεστώς θεσμοποιημένης σχεδόν απομόνωσης. Ο διαφυλικός (τρανσέξουαλ) γιος του γλιτώνει τη χλεύη των συμπολιτών του μόνο και μόνο λόγω των συμβάσεων της «πολιτικά ορθής» συμπεριφοράς. Η φιλελεύθερη ανοχή όμως δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αποδοχή, όπως με οδυνηρό τρόπο διαπιστώνουν καθημερινά και οι δύο.

Το ίδιο ισχύει και για τις προσωπικές σχέσεις: η αγάπη που τρέφουν ο ένας για τον άλλον δεν συνοδεύεται από αποδοχή των επιλογών του αγαπημένου, εξ ου και είναι λειψή. Ετσι, ο κάποτε γιος, Ζαν Πιερ, και ήδη κόρη, Μαρί Πιερ, από την οποία και μαθαίνουμε τη συγκινητική ιστορία αναλίσκει τις δυνάμεις της σε ένα απελπισμένο, αλλά εν τέλει μάταιο αγώνα, να κατακτήσει την αποδοχή του πατέρα της. Ενός πατέρα πάντως, που ούτε η ίδια αποδέχεται, αφού τον θεωρεί συντηρητικό, δύστροπο, απόμακρο. Ο πατέρας δεν έχει κανέναν άλλον στον κόσμο εκτός από το παιδί του. Η μοναδική μέρα που έχει σημασία στην εβδομάδα του είναι η Τρίτη, όταν η Μαρί Πιερ τον επισκέπτεται, επαναλαμβάνοντας ένα μονότονο, όσο και παυσίλυπο, τελετουργικό. Ωστόσο, επιμένει να εκλαμβάνει την παρενδυσία (τραβεστί) της κόρης του ως ένα κακόγουστο καπρίτσιο, εξ ου και, παρά τις διαμαρτυρίες της, συνεχίζει να της απευθύνεται με το αντρικό της όνομα.

Οι έμμεσες αναφορές στο κλασικό φεμινιστικό σύνθημα «το προσωπικό, είναι και πολιτικό» είναι συνεχείς, καθ’ όλη τη διάρκεια του συνταρακτικού 75λεπτου one (wo) man show του Φαίδωνα Καστρή. Εντέλει, άλλωστε, τα δύο πρόσωπα της ιστορίας, ανεξάρτητα από το βιολογικό τους φύλο, καταλήγουν να μιμούνται την καρικατούρα του κοινωνικού τους φύλου: ο μεν πατέρας αυτοεπιβεβαιώνεται υποδυόμενος τον φαλλοκράτη πατριάρχη που απαιτεί από το παιδί του να τον υπηρετεί δουλικά (θα είχε άραγε ανάλογες απαιτήσεις αν ο γιος του είχε παραμείνει γιος;), η δε Μαρί Πιερ, παρά την επιφανειακή επανάστασή της, καταλήγει να πραγματώνεται μέσω του ρόλου της υποταγμένης νοικοκυράς.

Μολονότι πρόκειται για μία ασυνήθιστη περίπτωση ανθρώπων, οι καταστάσεις στις οποίες αναφέρεται το έργο είναι γνώριμες στους περισσότερους εξ ημών: η αγωνία να γίνεις αποδεκτός από τους γονείς σου, η προσπάθεια των γονιών να καταλάβουν τα παιδιά τους, αλλά και τον κόσμο γύρω τους που τους προσπερνά, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η δύναμη της θέλησης, η ενοχική στάση απέναντι στις κοινωνικές συμβάσεις, το κόστος των προσωπικών επιλογών. Ο τρόπος που θίγει τα θέματά του ο συγγραφέας είναι διαπεραστικός μέχρις σημείου δυσφορίας του θεατή, με αποτέλεσμα το κοινό να αδυνατεί να συγκρατήσει συχνά τα δάκρυά του.

Δεν είναι όμως μόνο το κείμενο και η μετάφρασή του εξαιρετικά. Το κατάλευκο σκηνικό που παραπέμπει σε απόκοσμο φρενοκομείο φανερώνει τη χρησιμότητά του στο τέλος του έργου και η υποβλητική μουσική καθηλώνει. Χωρίς αμφιβολία, η «Τρίτη στο Σουπερμάρκετ» θα είναι μία από τις κορυφαίες παραστάσεις της φετινής θεατρικής σεζόν. Διακινδυνεύω να προβλέψω ότι θα διεκδικήσει τον τίτλο της κορυφαίας.