Τρεις βρετανικές μουσικές ιδιαιτερότητες

Επανεκδόσεις παλαιότερων δίσκων σε cd που επιτρέπουν μια νέα προσέγγιση σημαδιακών συγκροτημάτων και καλλιτεχνών

Του Θοδωρη Μανικα

Τις ευεργετικές για τον μουσικόφιλο πλευρές της ακατάπαυστης επανέκδοσης παλαιότερων δίσκων σε cd, τις έχουν επισημάνει πολλοί και διάφοροι, όπως και ο υπογράφων σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. «τώρα που το άλμπουμ πνέει τα λοίσθια», «Καθημερινή» 6 Μαΐου 2007). Εκείνο, όμως, στο οποίο αξίζει να κεντράρουμε, με αφορμή τους δίσκους που ακούει σήμερα η «Δισκοθήκη» είναι η ιδιαιτερότητα κάποιων επανεκδόσεων, να επανακαθορίζουν, τρόπον τινά, τόσο την αξία του ορίτζιναλ περιεχομένου του δίσκου, όσο και τη σημασία που είχαν οι εν λόγω ηχογραφήσεις για τη μετέπειτα καριέρα του εκάστοτε καλλιτέχνη. Αυτά, τα δύο στοιχεία, τεκμηριώνονται, κατά περίπτωσιν, τόσο με τα λεγόμενα bonus tracks (πρόσθετες και, συνήθως, ανέκδοτες ηχογραφήσεις, από την εποχή του επανεκδιδόμενου δίσκου), όσο και με κείμενα των βασικών συντελεστών ή και... παρατηρητών, που, γραμμένα σήμερα, ρίχνουν φως και ψυχραιμότερες ματιές στη στιγμή που καταγράφεται. Τοιουτοτρόπως, προσφέρουν και στον ακροατή την ευκαιρία να θυμηθεί κάποιες αχνές λεπτομέρειες, να επανεκτιμήσει κάποια ζητήματα ή, αν είναι νεότερος, να προσεγγίσει τον δίσκο ως του αρμόζει.

Για παράδειγμα, μέσα στη μετα-πάνκ καταιγίδα που αναστάτωσε τα ακούσματά μου, γύρω στο 1978, ξεφορτώθηκα ένα σωρό δίσκους της πρότερης περιόδου και, κυρίως, οτιδήποτε «έντεχνο» (εκτός από τους πρώιμους δίσκους των Pink Floyd, των Genesis και των Van Der Graaf Generator)... Ανάμεσα στα βινύλια που έβγαλα από τα ράφια (πράξη για την οποία έχω πλειστάκις μετανιώσει) ήταν και το διπλό άλμπουμ των Soft Machine με τίτλο «Third» – ευλόγως το τρίτο της καριέρας τους.

Ακούγοντάς το, στη φετινή ψηφιακή του επανέκδοση, ένιωσα μια συγκίνηση, ενθυμούμενος σιγά σιγά τα κομμάτια, τόσο που μου έλειψαν στο τέλος τα σκρατς του βινυλίου, αλλά έπαθα και πλάκα, όπως λέμε, ξαναβρίσκοντας μπροστά μου τα κατορθώματα αυτής της ομάδας προικισμένων μουσικών, που όμως η σύνθεσή της δεν σταθεροποιήθηκε ποτέ! Από τα κατά καιρούς μέλη των πρώιμων Soft Machine, (που πήραν το όνομά τους από την ομώνυμη νουβέλα του Ουίλιαμ Μπάροουζ) περίσσευε τόσο ταλέντο ώστε, αποχωρώντας από το σχήμα, να παίξουν καταλυτικό ρόλο σε μπάντες, όπως οι Caravan, οι Gong/Magma, οι Police, ή να διαγράψουν αξιοσέβαστες σόλο καριέρες, όπως ο Κέβιν Αϊερς. Αυτοί που απέμειναν, όμως, (και που δεν επρόκειτο να μείνουν μαζί για πολύ καιρό) έγραψαν, το 1970, ένα καθοριστικό για την πορεία τους άλμπουμ που κοίταζε μπροστά, από πλευράς σύλληψης και εκτέλεσης και από πλευράς αξιοποίησης των περιορισμένων (σε εκείνη την αναλογική εποχή) τεχνολογικών δυνατοτήτων, αλλά κοίταζε προφητικά και σφαιρικά και το ζήτημα της κατάργησης των ορίων, που το τρίλεπτο ποπ τραγούδι είχε θέσει μέσω της κυριαρχίας του! Οπως, μάλιστα, πιστοποιεί και το έξτρα cd με ζωντανές ηχογραφήσεις εκείνης της χρονιάς, το επιθετικό πειραματικό ύφος τους είχε κερδίσει το «ανήσυχο» λονδρέζικο κοινό του 1970, τόσο που να γεμίζουν το Royal Albert Hall και να σείεται από το ενθουσιώδες χειροκρότημα του πλήθους! Ολα αυτά τα χρόνια, άκουγα αραιά και πού τους σόλο δίσκους του Κέβιν Αϊερς και του κακότυχου γίγαντα Ρόμπερτ Γουάιατ (που στο «Third», συνεισφέρει το «Moon In June» – το τελευταίο τραγούδι με φωνή στη δισκογραφία των Soft Machine!), αλλά ομολογώ πως η επανακρόαση του τρίτου δίσκου τους με έκανε να εκτιμήσω και πάλι τους «ξεχασμένους» Soft Machine (και να νοσταλγήσω το διπλό βινυλιάκι μου, που, ποιος να ξέρει τι απέγινε)...

Μιλώντας για τον ντράμερ και τραγουδιστή Ρόμπερτ Γουάιατ, η σκέψη μου πήγε σε ένα άλλο βινύλιο, που αγόρασα σ’ εκείνη τη μετα-πανκ περίοδο και συγκεκριμένα στα τέλη του 1980, στο Λονδίνο. Ηταν μια συλλογή συγκροτημάτων της θρυλικής εταιρείας / δισκοπωλείου Rough Trade, με τίτλο «Wanna Buy A Bridge?», όπου συμπεριλαμβάνονταν τραγούδια από 13 μπάντες και έναν μόνο σόλο καλλιτέχνη, τον Γουάιατ! Ηταν πια παράλυτος (έπεσε από το παράθυρο...), αλλά είχε καταφέρει κάτι σπάνιο: φιγουράριζε άνετος πλάι σε 13 συγκροτήματα του πανκ και μετα-πανκ ύφους που, εν πρώτοις, είχαν στόχο να βάλουν στην άκρη συγκροτήματα σαν τους Soft Machine!

Στον ίδιο δίσκο, το μικρότερο σε διάρκεια τραγούδι ήταν και το πιο διαφορετικό από όλες τις ανθολογούμενες συμμετοχές. Είχε σημαδέψει τ’ ακούσματά μου με τον μίνιμαλ ήχο του και τη δομή «δοκιμαστικού» στην ατμόσφαιρά του και τα 80 δευτερόλεπτα(!!!) που διαρκούσε μ’ έβαλαν πλειστάκις στον κόσμο των Young Marble Giants, ενός τρίο από το Κάρντιφ, που υπέγραφε το περί ου ο λόγος «Final Day». Σήμερα, που η δισκογραφική εταιρεία Domino, αξιοποιεί κάποια από τα αρκετά κέρδη της (από πωλήσεις των Arctic MonKeys, κ.ά.) επανεκδίδοντας παλιά και «ξεχασμένα» αριστουργήματα σε cd, το ουσιαστικώς ένα και μοναδικό άλμπουμ αυτού του γκρουπ, εμπλουτισμένο με τα λίγα σινγκλ και κάποιες ακόμη ηχογραφήσεις της συντομότατης καριέρας του, έρχεται να επανατοποθετήσει τους Young Marble Giants στην κάστα των εξαιρετικών ιδιαιτεροτήτων της ροκ μυθολογίας. Το «Golossal Youth» είναι ένα συγκινητικό μίνιμαλ αριστούργημα, που δεν είχε τη συνέχεια που του άξιζε, γιατί οι αδελφοί Mόξαμ (τα δύο τρίτα του γκρουπ, δηλαδή), αποφάσισαν, προκειμένου να περισώσουν τη σχέση τους, να διαλύσουν το συγκρότημα!

Περιώνυμος για τον τρόπο που διέλυε τα κατά καιρούς σχήματα του γκρουπ του, των Dexys Midnight Runners, είναι ο Κέβιν Ρόουλαντ. Γενικώς, τα διέλυε όλα με τον απίστευτα στραβωμένο χαρακτήρα του, μάλωσε με... όλες τις δισκογραφικές, δημιούργησε πρωτοφανή έχθρα με τα μουσικά ΜΜΕ της Βρετανίας, επιτέθηκε πλειστάκις στο κοινό (το οποίο του ανταπέδωσε τα ίσα!) και τέντωσε τις σχέσεις του με πολλά μέλη των Dexys, τόσο που από τον πρώτο ώς τον δεύτερο δίσκο τους, να έχουν αλλάξει σύνθεση... τρεις φορές! Επανεκδίδοντάς τα, ούτως ή άλλως εξαίσια, άλμπουμ, που έχουν αφήσει πίσω τους οι Dexys, ο Ρόουλαντ ξεδιπλώνει ακόμη περισσότερο τον κακό χαρακτήρα του, ομολογώντας από μικροκλοπές τραγουδιών (π.χ. του Ουόρεν Ζίβον), μέχρι «ριξίματα» που έκανε στα μέλη του γκρουπ του σε μουσικούς που τον εμπιστεύθηκαν, δείχνοντάς του τραγούδια τους... Μέσα από όλα αυτά τα «στραβά», έβρισκε διέξοδο το καλλιτεχνικό του όραμα και η καλύτερη απόδειξη είναι τα σινγκλ και οι ζωντανές ηχογραφήσεις του cd «The Projected Passion Revue»: είναι 1981, μετά τον θρίαμβο του πρώτου δίσκου απολύει και προσλαμβάνει κόσμο πριν τον θρίαμβο του δεύτερου άλμπουμ που θα ακολουθήσει και αυτός ο... οργασμός αποκεφαλισμών, τον κάνει να ακούγεται «μάχιμος» όσο ποτέ, εγωμανής και γοητευτικός όσο πάντοτε...