Του Γιωργου Σιακανταρη

Αυτοβιογραφία, οδοιπορικό μιας γενιάς, απολογία, αλλά και συναρπαστικό ανάγνωσμα, αυτοί είναι κάποιοι από τους όρους που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει κανείς για να χαρακτηρίσει το βιβλίο του Νίκου Μπίστη, γνωστού πολιτικού και μέλους του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ.

Οι πολιτικές αυτοβιογραφίες είναι αλήθεια πως κρύβουν υψηλές δόσεις υποκειμενισμού και συναισθηματισμού. Κάτι, που όπως είναι φυσικό, δεν αποφεύγει και ο Μπίστης. Από την άλλη όμως αυτό το βιβλίο αποκαλύπτει πώς μέσα από την κίνηση των ιδεών, και όχι την ιδεολογική ακαμψία, παράγεται η πραγματική πολιτική.

Υπάρχουν προσωπικές πολιτικές διαδρομές που μπορεί να νικούν και να επιβραβεύονται, όταν όμως σταματούν, τότε κανένας δεν έχει τίποτα να θυμηθεί από αυτές και καμία συζήτηση δεν μπορεί να προκύψει. Αντιθέτως υπάρχουν πολιτικές διαδρομές, όπως αυτή που περιγράφει ο Μπίστης, οι οποίες αν και δεν είναι τόσο αποδοτικές σε προσωπικό επίπεδο, προκαλούν όμως συνεχώς τον παρατηρητή να σκεφθεί πάνω στις ιδέες που αυτές παράγουν.

Με τα συνήθη κριτήρια που κρίνεται ένας πολιτικός, το αν δηλαδή μένει αμετακίνητος στον κομματικό χώρο στον οποίο αρχικά εντάχθηκε, ο Μπίστης είναι σίγουρα ένας ασταθής πολιτικός. Αν όμως κριτήριο δεν είναι η κομματική ταυτότητα αλλά η ιδεολογική ταυτότητα, τότε ο Μπίστης είναι ιδιαίτερα σταθερός πολιτικός.

Ο αυτοβιογραφούμενος συγγραφέας περιγράφει την πολιτική του διαδρομή από το ΚΚΕ στην ανανεωτική αριστερά και από εκεί στο εκσυγχρονιστικό εγχείρημα του Σημίτη. Με γλαφυρό και πολλές φορές και λογοτεχνικά άρτιο τρόπο ο Μπίστης περιγράφει μια προσωπική διαδρομή, αλλά και μια εποχή και γενιά που από τη Νομική, το Πολυτεχνείο, την αντίσταση κατά της χούντας, την ταύτιση του κομμουνισμού με τον ανθρωπισμό, πέρασε στην κριτική του υπαρκτού σοσιαλισμού αρχικά και αργότερα στην ανάδειξη ως προτεραιότητας του αιτήματος της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και του εκσυγχρονισμού της χώρας.

Το κύριο σ’ αυτή τη διαδρομή ήταν πως κράτησε τον πυρήνα των ιδεών της και γι’ αυτό τον λόγο μετακόμιζε πολιτικά και όχι όπως κάνουν πολλοί «συνεπείς» που ανταλλάσσουν τις ιδέες τους με τη διατήρηση των κομματικών κεκτημένων.

Ο πυρήνας αυτών των ιδεών που ακολούθησε ο Μπίστης ήταν η πίστη στην αστική δημοκρατία ως το δικαίωμα των πολλών να επιλέγουν τους ανθρώπους που θέλουν να τους κυβερνούν, η πίστη στο δικαίωμα των λίγων να διαφωνούν με τους πολλούς, η προτεραιότητα των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, η συνέπεια στην αντιεθνικιστική και αντιρατσιστική γραμμή, η υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων και όχι των ρήξεων, η υπεράσπιση εκείνης της ισότητας που δεν υποκύπτει σε λογικές ισοπέδωσης και λαϊκισμού και τέλος ο σεβασμός του ειλικρινούς πολιτικού αντιπάλου.

Αλήθεια στο βιβλίο παρελαύνουν πολλοί φίλοι και αντίπαλοι, μόνο που οι διαχωρισμοί αυτοί δεν είναι μονοσήμαντοι. Ο συγγραφέας σε πολλά σημεία εκφράζεται με μεγαλύτερο σεβασμό για τους ιδεολογικούς του αντιπάλους του απ’ ό,τι για ορισμένους από τους συμμάχους του. Εξάλλου πολλές φορές η αυτοκριτική του μετεξελίσσεται σε αυτοσαρκασμό.

Δεν γνωρίζω αν οι ιδέες του Μπίστη ηττήθηκαν ή νίκησαν, ο καθείς μπορεί εδώ να δώσει τη δική του νόμιμη απάντηση, εξάλλου δεν είναι αυτό το κύριο. Το κύριο είναι πως ο Μπίστης, όπως και ο αντίπαλός του Τζουμάκας, τον οποίο όχι τυχαία εγκωμιάζει ο συγγραφέας, ανήκουν στο διαρκώς μειούμενο είδος των πολιτικών που έχουν ιδέες.