Tης Pιτσας Mασουρα

«Στο θέατρο Μπουνράκου (στην Ιαπωνία), οι θηλυκές κούκλες δεν έχουν παρά μόνον πρόσωπο και πάνω άκρα. Επειδή ο κορμός και τα πόδια είναι τυλιγμένα μέσα στον μακρύ ποδόγυρο ενός φορέματος, ο χειριστής της κούκλας αρκεί, βάζοντας τα δικά του χέρια από μέσα, να δείξει την κίνηση, κι εγώ πιστεύω πως αυτό είναι ό,τι κοντινότερο στην αλήθεια, αφού οι γυναίκες του παρελθόντος υπήρχαν μόνον από το κολάρο του λαιμού κι απάνω κι από το τελείωμα του μανικιού και κάτω, ενώ όλα τα υπόλοιπα ήταν εντελώς κρυμμένα στο σκοτάδι. Εκείνες τις μέρες μπορεί να πει κανείς πως μια γυναίκα από τη μεσαία και ανώτερη τάξη έβγαινε σπάνια, κι όταν έβγαινε, κρυμμένη στα βάθη του σχήματός της, δεν εξέθετε τη μορφή της στον δρόμο κι έμενε κλεισμένη στο ημίφως πίσω από την κλειστή πόρτα ενός σπιτιού, θάβοντας το κορμί της στο τέλειο σκοτάδι κι έχοντας το πρόσωπο ως μόνο σημάδι της ύπαρξης της...». Από το εξαιρετικό και εύθραυστο αισθητικά βιβλίο του Ιάπωνα συγγραφέα Γιουνιχίρο Τανιζάκι «Το Εγκώμιο της Σκιάς», γραμμένο το 1933.

Και από τη Σκιά μιας άλλης εποχής, η γυναίκα στο Φως, στο διαπεραστικό φως της ζωής. Δεν χρειάζεται πια τις σκιές για να κρυφτεί, ούτε τον χειριστή για να την κάνει να κινήσει τα χέρια, τα πόδια ή τον νου. Δεν είναι ετερόφωτη, αλλά αυτόφωτη, συναισθηματικά ισχυρή, με εκλεκτές γνώσεις, ταλαντούχος του πνεύματος, διακεκριμένη των τεχνών και της πολιτικής. Με πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, με δικαιώματα και υποχρεώσεις, όπως κάθε άνθρωπος επί της γης, δεν φοβάται την κριτική, αντίθετα την επιδιώκει και εκτίθεται σ’ αυτήν, όπως οι αμμόλοφοι της Σαχάρας εκτίθενται στις διαπεραστικές ηλιακές ακτίνες, τις βλαβερές για το ανθρώπινο σώμα ακτίνες.

Οι τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις σε χώρες–κλειδιά του πλανήτη –Γερμανία, Φινλανδία, Χιλή και τη Λιβερία (απλωθείτε στους χάρτες και ψάξτε τη σημειολογία των χωρών)– στις οποίες αναδείχθηκαν γυναίκες πρόεδροι, μου θύμισαν τον Φράνσις Φουκουγιάμα που προ ετών είχε πει ότι ο 21ος αιώνας θα ανήκει ολοκληρωτικά στις γυναίκες. Φαντάζομαι ότι ο πανεπιστημιακός δεν είχε κατά νου να προβάλει το γυναικείο φύλο, με την έννοια της αντιδιαστολής προς το ανδρικό φύλο, αλλά να επισημάνει την αλλαγή που επέρχεται ή θα επέλθει στις κοινωνίες αν οι γυναίκες κυβερνήσουν τον κόσμο. Φαντάζομαι ότι θα εννοούσε πως η γυναίκα εκ φύσεως είναι πολύ πιο κοντά στο αγαθό της ειρήνης, ότι η μητρότητα την κάνει να αντιπαθεί τις βιαιότητες και ότι χρησιμοποιεί τη λογική της «κουζίνας» (τόσο μαϊντανό, τόσο σκόρδο, τόσο κρεμμύδι... αλλιώς θα χαλάσει η συνταγή) για να επιτύχει τους μεγάλους συμβιβασμούς που χρειάζεται η ανθρωπότης όλη.

Μόλις προ ημερών, λοιπόν, πρόεδρος της Χιλής εξελέγη η 54χρονη παιδίατρος Μισέλ Μπασελέτ, μια γυναίκα που είχε βασανιστεί από τη χούντα του Πινοσέτ και η οποία στα νιάτα της ήταν τροτσκίστρια. Προφανώς είναι μόδα οι παλιοί τροτσκιστές και μαοϊστές να αναρριχώνται στα ανώτατα πολιτικά κλιμάκια. Μαοϊστής δεν ήταν ο Μπαρόζο;

Την περασμένη Δευτέρα ορκίστηκε πρόεδρος της Λιβερίας (η παλαιότερη δημοκρατία της Αφρικής, 1847) η Ελεν Τζόνσον Σίρλιφ, 67 ετών, απόφοιτος του Χάρβαρντ και στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Σύντομα αναμένεται να επανεκλεγεί –τουλάχιστον αυτό δείχνουν τα προγνωστικά– η σημερινή πρόεδρος της Φινλανδίας Τάρια Χαλόνεν, ενώ η νέα υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ ακούει στο όνομα Τζίπι Λίβνι. Στο πρόσφατο παρελθόν, η Αγκελα Μέρκελ αναδύθηκε στη γερμανική καγκελαρία μέσα από τις κρύπτες της ανατολικογερμανικής σιωπής και φημολογείται ότι η σημερινή υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κοντολίζα Ράις, θα είναι υποψήφια για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών, προφανώς με αντίπαλο τη Χίλαρι Κλίντον (συγκρατηθείτε και μην πείτε με το γνωστό ελληνικής έμπνευσης αντιαμερικανικό στυλ «άφησέ τες αυτές να ξεκατινιαστούν», γιατί δεν θα ’χετε δίκιο).

Καθ’ οδόν προς την εξουσία βαδίζει και η Γαλλίδα σοσιαλίστρια Σεγκολέν Ρουαγιάλ· της αφιέρωσα τα «Πρόσωπα» της περασμένης εβδομάδας, ενώ στον ίδιο δρόμο βαδίζει και η συντηρητική πολιτικός του Περού, Λούρδι Φλόρες, στις εκλογές της άνοιξης. Υπάρχουν γυναίκες πρόεδροι και αντιπρόεδροι παντού στον κόσμο και στις χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας, γεγονός που οι ιθύνοντες των δεξαμενών σκέψης προσπαθούν να αναλύσουν.

Θα βρεθούν, βεβαίως, πολλοί που θα δηλώσουν ότι ιστορικά τουλάχιστον μέσα στους αιώνες οι γυναίκες έχουν αποδειχτεί σκληρότερες και ενδεχομένως περισσότερο δολοπλόκες από τους άνδρες κυβερνώντες. Οτι στα χρόνια των κινεζικών αυτοκρατοριών οι ίντριγκες έκρυβαν μέσα τους γυναίκες αυτοκράτειρες, πρωτοστατούσαν οι αυλές και οι ευνούχοι, το ίδιο κλίμα έχει καταγραφεί και στα πρώιμα ευρωπαϊκά κράτη ή στις οντότητες της Μεσοποταμίας, της Θράκης και του Πόντου, για να μη λησμονούμε και τον παρασκηνιακό ρόλο της γυναίκας στο Βυζάντιο.

Στους σύγχρονους καιρούς μας, η Συντηρητική Θάτσερ είναι αυτή που έχει καταγραφεί ως η σκληρότερη πολιτικός της Ευρώπης, η κόρη ενός μπακάλη που διεκδίκησε και πήρε τον τίτλο της Σιδηράς Κυρίας, βγάζοντας με ανδρική πυγμή τους ανθρακωρύχους από τις υπόγειες στοές τους. Δυστυχώς δε για την ίδια, ελάχιστοι έχουν συγκρατήσει στη μνήμη τους ότι ήταν αυτή που αναμόρφωσε την καταρρέουσα τότε Βρετανία και ότι ο κατ’ όνομα μόνο Σοσιαλιστής Τόνι Μπλερ επωφελήθηκε από τα δικά της επιτεύγματα. (Αυτά, όμως, είναι ψιλά γράμματα.)

Αλλά έχω την αίσθηση ότι σήμερα πια, στην εποχή του καθολικού ιλίγγου, η γυναίκα πολιτικός μέσα από περίπλοκες διαδικασίες, αποχές και πισογυρίσματα δικαιούται να αναζητεί έναν άλλο τρόπο πολιτικής έκφρασης και συν τοις άλλοις δεν θέλει πια να μπει στα παπούσια του ανδρός, γιατί ξέρει ότι δεν θα οδηγηθεί πουθενά. Είναι εξαιρετικά σημαντικό, ωστόσο, ότι απευθύνεται πλέον σε απελευθερωμένους πολίτες, σε ανθρώπους που έχουν αναπτύξει την κρίση τους, διαθέτουν πολιτική οσφρηση και συν τοις άλλοις είναι πρόθυμοι να δοκιμάσουν μια άλλη συνταγή. Στο χέρι της επομένως είναι να περάσει πάνω από τα ρήγματα που προκλήθηκαν στο παρελθόν, να απαλλαγεί από τις αντιφάσεις και την αμηχανία στην οποία κατά καιρούς περιέρχεται, σχεδιάζοντας με προσοχή τη γυναικεία πολιτική εικόνα του 21ου αιώνα... για να ’ναι ο κόσμος ισορροπημένος, όπως ισορροπημένη είναι η φύση.

Στο βιβλίο του ο Τανιζάκι, από το Εγκώμιο της Σκιάς παραπέμπει στο Εγκώμιο της Καλλονής, της σύγχρονης γυναικείας σάρκας σε όλη της τη φωτεινότητα. Λέει μάλιστα σε κάποιο σημείο: «Ενα πετράδι που φωσφορίζει, ελευθερώνει τη λαμπρότητά του μέσα στο σκοτάδι, ενώ το κόσμημα εκτεθειμένο στη λευκότητα της μέρας σαν να χάνει τη μαγεία του. Οταν σιγήσει το έργο της σκιάς, τότε πιστεύουμε πως δεν υπάρχει πια ομορφιά»... Ο χρόνος θα δείξει κατά πόσον η ομορφιά της γυναίκας πολιτικού θα αντέξει στο εκτυφλωτικό φως.