Απογοήτευσε η «Μήδεια» του Βασίλιεφ

Αποδοκιμασίες του κοινού, «συγκεχυμένη» η παράσταση, ηρωική η ερμηνεία της Λυδίας Κονιόρδου

Του Βασιλη Αγγελικοπουλου

Οσες (ελάχιστες) φορές αποδοκιμάστηκε παράσταση στην Επίδαυρο ήταν κυρίως εξαιτίας κάποιας «ιερόσυλης» σκηνοθεσίας. Δεν ήταν αυτή η αιτία που την Παρασκευή, αλλά και το Σάββατο, ένα σεβαστό μέρος του κοινού αποδοκίμασε τόσο έντονα (όσο ποτέ) την παράσταση της «Μήδειας» που σκηνοθέτησε ο φημισμένος Ρώσος Ανατόλι Βασίλιεφ με πρωταγωνίστρια τη Λυδία Κονιόρδου.

Η παράσταση διέπραξε το μόνο ασυγχώρητο στο θέατρο: ήταν βαρετή -αβάσταχτα από ένα σημείο και μετά, γιατί διαρκεί και τρεισήμισι ώρες! Βέβαια κι αν έχουμε δει βαρετές παραστάσεις, νεοτερικές ή κλασικές, αλλά αυτή ήταν προκλητικά κουραστική, αλαζονικά σχοινοτενής, επηρμένα συγκεχυμένη: σκηνικό μια κατακόκκινη περίκλειστη αρένα ταυρομαχιών, ένα ροντέο για την ακρίβεια, με κερασφόρο… ποδήλατο αντί ταύρου, τα κοστούμια μείγμα από κεντρική Ασία, Βαλκάνια και Ιβηρική, με κυρίαρχα κάτι άχαρα μαυρόασπρα ριγωτά του Χορού, που και τι δεν έκανε τις φορτικές φούστες του, χορογραφίες απερίγραπτο τουρλουμπούκι από μιμήσεις ταυροκαθαψιών έως «ένα δύο τρία, είναι έτοιμη η φωτογραφία;», μουσική (εξαιρετική εργασία του Τάκη Φαραζή) βασισμένη στο σμυρνέικο και το ρεμπέτικο από ορχήστρα αραδιασμένη μετωπικά πάνω από την αρένα, υποκριτική που βασιζόταν σε μια λοξή, αφύσικη εκφορά του λόγου -πράγμα που υπονόμευσε σχεδόν κάθε προσπάθεια των ηθοποιών, εξαιρουμένης της Κονιόρδου, η οποία με τη θηριώδη τεχνική της κατόρθωσε να υποτάξει την εξαρθρωτική του λόγου σκηνοθετική επιταγή σε μια ερμηνεία συχνά καθηλωτική, που έδειχνε τι σπουδαίο ρόλο θα έκανε αν δεν επικρατούσε ολόγυρα το συνεχές γρονθοκόπημα υψηλών στόχων και σκηνικών «παιγνίων» μιας ακαταστάλαχτης και (γι’ αυτό;) αλαλάζουσας σκηνοθεσίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι και τις δύο βραδιές ενώ η σιωπηλή αποδοκιμασία άρχισε με αποχωρήσεις από το πρώτο κιόλας ημίωρο, οι ηχηρές διατυπώσεις της δεν εμφανίστηκαν παρά αφού είχαν περάσει δυόμισι άκρως υπομονετικές ώρες. Και δεν άρχισαν παρά μόνο όταν η αγγελική ρήση (πώς τα φαρμακωμένα δώρα της Μήδειας ξεπάστρεψαν τη νεαρή αντίζηλό της και το βασιλιά πατέρα της) προκάλεσε ευθέως το κοινό: Αφού ειπώθηκε πρώτα με τον περίεργο τρόπο ομιλίας που είπαμε, κι ενώ επαναλαμβανόταν μονότονα, άρχισε δεύτερος ηθοποιός να την εκφωνεί στα αγγλικά, για να προστεθεί μετά και τρίτος που το έλεγε στα γαλλικά, οπότε δημιουργήθηκε μια ανυπόφορη και προκλητική ηχητική βαβούρα που δεν έλεγε να σταματήσει. Παρά τις διαμαρτυρίες που είχαν πλέον αρχίσει…

Εκτοτε, και ώς το τέλος, η σχέση σκηνής - κοίλου μεταβλήθηκε σε ματς, όπου κάθε νέα σκηνική πρόκληση απαντιόταν πάραυτα με… κυνική αποδοκιμασία -ειρωνικά γέλια, χειροκροτήματα, φωναχτά σχόλια, κραυγές «αίσχος!» κ.ά. Ούτε το γεγονός ότι τη «νύφη» την πλήρωναν οι ατυχείς ηθοποιοί συγκρατούσε πλέον το ερεθισμένο κοίλον. Κι έτσι, όταν κάποια στιγμή, στην παράσταση της Παρασκευής, ο Νίκος Ψαρράς (Ιάσων) σταμάτησε και είπε θυμωμένος προς το κοινό «Ελεος!», πληρωμένη ήρθε από ψηλά η απάντηση: «Κι εμείς το ίδιο λέμε». Στο τέλος δε, όταν ο Χορός βγάζει τελετουργικά (κερασάκι στην τούρτα) ένα καραβάκι και το διαμελίζει -και καλά η Αργώ του Ιάσονα- από ψηλά ακούστηκε ένα «τι μ…ες είν’ αυτές»!

Ατυχώς, το προς τα άνω όριο της παράστασης, φιλοσοφικού αν όχι μυστικιστικού περιεχομένου, δεν διατυπωνόταν με την ίδια σαφήνεια όπως τα ευτελή τύπου Αργώ, διότι η επηρμένη σκηνοθεσία τα μουντζούρωνε με ακατανόητα καμώματα, όπως λ.χ. η τελική σκηνή της «ανάληψης» της Μήδειας με τα παιδιά της ολοζώντανα δίπλα της, αθάνατα μέσα από τη θυσία της μάνας τους. Το δυσπερίγραπτο, και ηθελημένα αστείο, κιτς ήταν εδώ το μικρότερο κακό ενός ολοφάνερα προχειροστημένου κι αμήχανου φινάλε.