Της Μαργαριτας Πουρναρα

Το ελληνικό καλοκαίρι δεν υπάρχει πια. Ή μήπως όχι; Εχει απομείνει κάτι από τη σιγαλιά της νύχτας, την εκμαυλιστική μυρωδιά των λουλουδιών, τον σκοτεινό θαλασσινό ορίζοντα, τις σιλουέτες των νησιών, τους επιβλητικές σιλουέτες των κυπαρισσιών, τις βάρκες που ξεκουράζονται στην άμμο;

Τα έργα που παρουσιάζει ο Μανώλης Χάρος στο Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών Τσιχριτζή στην Κηφισιά, ξυπνούν αναμνήσεις ενός αέναου θέρους που υπάρχει σε κάποια ήρεμη γωνιά του μυαλού. Εικόνες εναργείς, ανακουφιστικές, με ακτινοβόλα χρώματα. Τίτλος της έκθεσης –καθόλου τυχαία – είναι «4 Fugas» και η διάρκειά της είναι μέχρι τις 18 Ιουλίου.

Η φούγκα είναι ένα επαναλαμβανόμενο και εμπλουτιζόμενο μουσικό μοτίβο. Είναι όμως και φυγή. Τα έργα του Χάρου έχουν αυτό το χαρακτηριστικό: κάθε πίνακας είναι μια συμπυκνωμένη αφήγηση, η ιστορία μιας ημέρας ή μιας νύχτας κοντά στην καλοκαιρινή ύπαιθρο, μια καταπραϋντική βουτιά στα γαλήνια νερά του Ιονίου. Είναι το σχέδιο μιας απόδρασης. Αλλωστε, όλα τα έργα έχουν ένα σημείο οπτικής φυγής, όπου το μάτι πηγαίνει εντελώς φυσικά.

Το αφιέρωμα στο Ιδρυμα Τσιχριτζή είναι οργανωμένο σε τέσσερις ενότητες που εντάσσονται πλήρως στη λογική του οικήματος. Πρόκειται για ένα παλιό σπίτι, χτισμένο στην δεκαετία του ’60, με άπλετο φως και άνετους χώρους. Ετσι, από δωμάτιο σε δωμάτιο παρουσιάζονται διαδοχικά «Η φούγκα των Οριζόντων» με τοπία, «Η φούγκα της Φύσης» με φυτά και λουλούδια, «Η φούγκα της νύχτας» με τη σελήνη να κυριαρχεί και η «Φούγκα των ποιητών» με έμπνευση από ποιητές που αγαπά ο Μανώλης Χάρος, όπως ο Κάλβος και ο Καβάφης και λογοτεχνών όπως ο Βασίλης Βασιλικός.

Η τεχνική με την οποία δουλεύει ο Χάρος έχει μια ιδιαιτερότητα. Ζωγραφίζει στο τελάρο, αλλά και στον υπολογιστή. Σκανάρει τις εικόνες, επεμβαίνει ψηφιακά αλλά το τελικό αποτέλεσμα φαίνεται μόνο στον καμβά. Είναι έργα που έχουν τυπώματα, κολάζ και πινελιές. Μια ψηφιοποιημένη ζωγραφική που έχει τη δική της ψυχή.

Το μεγαλύτερο δέλεαρ των έργων είναι τα χρώματα. Ο ζωγράφος είναι δεινός κολορίστας: «Νομίζω ότι είναι καθήκον του επαγγέλματός μου είναι να δημιουργώ για τους θεατές ένα είδος οπτικής παγίδας. Χρειάζεται μαστοριά, κάτι που συνήθως μαθαίνει ο καλλιτέχνης στη Σχολή Καλών Τεχνών. Χρειάζεται γνώση, που την ανανεώνει με τις επισκέψεις του σε μουσεία και εκθέσεις. Χρειάζεται ιδέες και πείρα. θα μπορούσα να τραβήξω την προσοχή ίσως και μια γροθιά στο στομάχι. Γιατί όμως να το κάνω αυτό; Γιατί να μην βρω έναν τρόπο που έχει να κάνει με την ίδια τη ζωγραφική και όχι με τον εντυπωσιασμό;» λέει ο καλλιτέχνης στην «Κ».

Πολυσχιδής και τολμηρός, ο Χάρος δεν σταματά να πειραματίζεται με ιδέες και μέσα. Γεννημένος το 1960 στα Κύθηρα, έκανε σπουδές ζωγραφικής και χαρακτικής στο Παρίσι. Ειδικεύτηκε στη χαλκογραφία και τη λιθογραφία πάνω σε πέτρα που προσφέρουν τη δυνατότητα να συνδυάσει την έμπνευση παραδοσιακών τεχνικών με τη χρήση σύγχρονων τεχνικών. Πέρασε από πολύ νωρίς στη δημιουργία ψηφιακών τυπωμάτων στον υπολογιστή, του οποίου η οθόνη λειτουργεί ως χαρακτική πλάκα και ο σκάνερ ως παραδοσιακή πρέσα. Ο ζωγράφος παραμένει συνεπής στις αρχές του και τις πηγές της έμπνευσής του, ανανεώνοντας όμως τον τρόπο που αντιμετωπίζει το ίδιο του το μέσο.