Της απεσταλμένης μας στην ΚΙΝΑ Ολγας Σελλα

Τα πρώτα πράγματα που μας έκαναν εντύπωση στο δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι της Κίνας, την Τιεντζίν, ήταν οι τεράστιοι, δυτικού τύπου ουρανοξύστες, τα συνεχή κορναρίσματα στους δρόμους και ο αλλόκοτος τρόπος που συνυπάρχουν όλα τα τροχοφόρα στους δρόμους της. Για έναν δυτικό επισκέπτη, το να περάσει απέναντι σε μια μεγάλη λεωφόρο είναι απείρως πιο ριψοκίνδυνο από ένα ταξίδι στον… Αμαζόνιο.

Κι όμως όλα αυτά είναι μέρος της κινεζικής μενταλιτέ και της συνύπαρξης πολλών στοιχείων, παλιών και νέων, στη σύγχρονη Κίνα. Κι είναι όσα έχουμε την ευκαιρία να δούμε και να συναντήσουμε εδώ στην Τιεντζίν, στο πλαίσιο της 15ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου του Πεκίνου, που ειδικά για φέτος, λόγω των Ολυμπιακών, φιλοξενείται 120 χιλιόμετρα μακρύτερα από την κινεζική πρωτεύουσα (και μόλις 35 λεπτά με το νέο υπερσύγχρονο τρένο).

Μια έκθεση που εγκαινιάστηκε την περασμένη Δευτέρα, με ιδιαίτερη βαρύτητα στο τελετουργικό, στην ιεραρχία και στις επίσημες ομιλίες, και ολοκληρώνεται αύριο, με την Ελλάδα τιμώμενη χώρα. Οι ελληνικές αρχές στο Πεκίνο (ο πρέσβης κ. Μιχ. Καμπάνης και η μορφωτική ακόλουθος κ. Ελ. Αβραμίδου, οι οποίοι βοήθησαν τα μέγιστα στην υλοποίηση του ελληνικού Πολιτιστικού Ετους στην Κίνα) ήταν παρούσες σε όλες τις εκδηλώσεις.

Το βάρος όμως για την πρώτη μεγάλη επαφή Ελλήνων και Κινέζων εκδοτών είχε η ομάδα του ΕΚΕΒΙ, με επικεφαλής τη διευθύντριά του Κατρίν Βελισσάρη, και μια σπουδαία ομάδα Κινέζων μεταφραστών και νεοελληνιστών, παλαιότερων και νεότερων, που φρόντιζαν να λύσουν κάθε πρόβλημα επικοινωνίας και να μηδενίσουν την απόσταση της γλωσσικής επαφής ανάμεσα σε δύο παλιές αλλά δύσκολες γλώσσες. Και δεν είναι διόλου αυτονόητο για κάθε χώρα να διαθέτει 8-10 μεταφραστές στα κινεζικά.

Στο ελληνικό περίπτερο, καλόγουστο, λειτουργικό και ευρύχωρο, η σύγχρονη Κίνα είχε μια ακόμα επαφή με τη σύγχρονη Ελλάδα, μέσα από τα αναγνωρίσιμα στοιχεία του παρελθόντος.

Ετσι, οι Κινέζοι επισκέπτες φωτογραφίζονται φανατικά μπροστά από ένα αντίγραφο της Αφροδίτης της Μήλου ή από ένα κοστούμι αρχαίας τραγωδίας που εκτίθεται στο περίπτερο, παρακολουθούν γοητευμένοι την ταινία «Ζορμπάς» με κινεζικούς υπότιτλους ή ξεφυλλίζουν αχόρταγα τα βιβλία αρχαίου πολιτισμού. Οι περισσότεροι Κινέζοι αυτό ξέρουν από την Ελλάδα: τον αρχαίο πολιτισμό. Ομως, ειδικά μετά τους Ολυμπιακούς, σαν να ξεπέρασαν την εσωστρέφεια. Επιζητούν επαφή, επικοινωνία, αλληλεπίδραση. Αντιγράφουν με θετικό τρόπο ό,τι μπορεί να τους φέρνει πιο κοντά στον σύγχρονο κόσμο.

Στον τομέα των εκδόσεων δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το παιδικό βιβλίο. Στη χθεσινή εκδήλωση με την παραμυθού Εύη Γεροκώστα και τη ζωντανή εικονογράφηση από τον Βασίλη Παπατσαρούχα επικρατούσε το αδιαχώρητο. Το ίδιο και στην εκδήλωση του Ευγένιου Τριβιζά.

Οι τέσσερις αμιγείς Ελληνες εκδότες που είχαν τη γενναιότητα να έρθουν στην πρώτη επαφή με τους Κινέζους συναδέλφους τους (Εστία, Πατάκης, Πόλις, Εκδοτική Αθηνών) δεν σταματούν τα ραντεβού.

Η Γαλλοκινέζα ατζέντισσα Σεν Φενγκ, που βοήθησε ιδιαίτερα στην προετοιμασία αυτής της έκθεσης, λέει: «Το ελληνικό μυθιστόρημα έχει το στοιχείο της ιστορίας που τους ενδιαφέρει και το κοινό πρόβλημα της ταυτότητας στον σύγχρονο κόσμο.

Αλλο κοινό στοιχείο είναι η κρίση αξιών, που εκφράζεται από τη μια με τους εκσυγχρονιστές και τους νεόπλουτους και από την άλλη με την παράδοση και τους κομμουνιστές. Τα παγκόσμια μπεστ σέλερ (Χάρι Πότερ, Κώδικας Ντα Βίντσι) έχουν κι εδώ μεγάλη απήχηση, ενώ το βασικό αναγνωστικό κοινό είναι κι εδώ το γυναικείο».

Η σύγχρονη Ελλάδα έχει κάνει πολλά βήματα επαφής και σύνδεσης με τη σύγχρονη Κίνα (μέχρι και δύο σουβλατζίδικα άνοιξαν φέτος στο Πεκίνο). Το βιβλίο είναι ένας ακόμα τομέας προς αυτή την κατεύθυνση. Ενας τομέας που χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια και μεγάλο κόπο για να έχει αποτελέσματα.

Αλλά οι προδιαγραφές, απ’ όσα βλέπουμε αυτές τις μέρες εδώ, μοιάζουν ευοίωνες. Μια αίσθηση που αποτυπώνεται γλαφυρά στην εικόνα των νεαρών Κινέζων φοιτητών, οι οποίοι άκουγαν, μέσω ακουστικών, στο ελληνικό περίπτερο, απαγγελίες στην ελληνική γλώσσα με τη φωνή του Σεφέρη και του Ελύτη.