Της Γιωτας Mυρτσιωτη

ΕΚΘΕΣΗ. Αν σήμερα τα κινηματογραφικά εφέ ή οι τίτλοι μιας ταινίας μπορούν να σχεδιαστούν σε ελάχιστα λεπτά, στη δεκαετία του ’20 προϋπέθεταν μια ολόκληρη κατασκευή. Τους πρώτους πειραματισμούς πάνω στους κινηματογραφικούς τίτλους από τους Αλεξάντρ Ρότσενκο και Βαρβάρα Στεπάνοβα, τις πρωτοποριακές οπτικοακουστικές εφαρμογές στο «περίπτερο της προπαγάνδας» από τον Γκούσταβ Κλούσιτς, αλλά και άλλους πειραματισμούς από καλλιτέχνες της Ρωσικής Πρωτοπορίας αναδεικνύει η έκθεση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης «Πειράματα της Ρωσικής Πρωτοπορίας στον Κινηματογράφο». Με την έκθεση αυτή, το Μουσείο συμμετέχει στο 4ο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Αθήνας Psarokokalo που ξεκίνησε χθες στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος και στο Nixon.

Υλικό σχετικό με τον γραφιστικό σχεδιασμό τίτλων αρχής και τέλους ταινιών, story-boards, μακέτες, τυπώματα, κινηματογραφικά περιοδικά, αλλά και η ανακατασκευή του περίπτερου προπαγάνδας, παρακολουθούν τους πειραματισμούς της κινούμενης εικόνας.

«Η τεχνολογία ήταν το μέσον στα ζητούμενα των καλλιτεχνών της Πρωτοπορίας και η σχέση τους με τον κινηματογράφο τους έδωσε έναν άλλο δρόμο αναζήτησης», αναφέρει η διευθύντρια του ΚΜΣΤ Μαρία Τσαντσάνογλου που συνυπογράφει την επιμέλεια της έκθεσης με την ιστορικό τέχνης Αρετή Λεοπούλου. Το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών και των κριτικών για τον κινηματογράφο, εξηγεί, τροφοδότησαν την πρωτοπορία ήδη από το 1912, χρονιά που με πρωτοβουλία των αδελφών Μπουρλιούκ είχε γυριστεί η χαμένη σήμερα ταινία «Δράμα στο φουτουριστικό Καμπαρέ Νο13».

Οι πειραματισμοί συνεχίστηκαν με τις θεωρίες του Μαλέβιτς για τον κινηματογράφο, τη δραστηριότητα των Ρότσενκο και Στεπάνοβα στον γραφικό σχεδιασμό περιοδικών, στον σχεδιασμό κοστουμιών, σκηνικών και τίτλων αρχής και τέλους, αλλά και της Αλεξάντρα Εξτερ που σχεδίασε κοστούμια και σκηνικά για μία από τις πρώτες ταινίες επιστημονικής φαντασίας στην ιστορία του κινηματογράφου, της Αελίτα του Ιακώβ Προταζάνοφ. Την ίδια εποχή, σημαντική ήταν η σχέση του Μαγιακόφσκι με τον κινηματογράφο και η επίδραση που είχαν οι ταινίες του Σεργκέι Αϊζενστάιν, του Τζίγκα Βέρτοφ και του Βσέβολοντ Πουντόβκιν στη θεωρία του φορμαλισμού.